Allerzielen Alom

Comité van aanbeveling

Peter Brusse
Peter Brusse (1936) werkte meer dan twintig jaar als correspondent in Groot-Brittannië voor de Volkskrant en de NOS. Momenteel schrijft hij obituaries (necrologieën) naar Engels voorbeeld voor de Volkskrant. Hij schreef voor de publicatie van Allerzielen Alom de inleiding met daarin zijn jeugdherinneringen aan Allerzielen.

‘Allerzielen was vroeger een afmattende dag, maar gaf veel voldoening. Je kon die dag namelijk de doden de hemel in bidden, en dat deden we met grote liefde en plichtsbetrachting. Nu probeer ik naar Engels voorbeeld in mijn wekelijkse Volkskrantrubriek ‘Uit het leven’ de necrologie te maken tot een ‘viering van het leven’. Net als in Allerzielen Alom wil ik laten zien hoe boeiend en kleurrijk het leven is; dat moet de lezer een goed en warm gevoel geven. De necrologie als een korte levensschets, waarin je het niet mooier wil maken dan het was, maar wel herkenbaar, dierbaar met alle gebreken. Geen Allerheiligen, maar Allerzielen, Allerzielen alom.’

Hermien Embsen
Initiatiefneemster van Het Moment, opleiding ritueelbegeleiden bij afscheid, inmiddels een erkende post HBO opleiding.

‘Allerzielen Alom voorziet in een grote behoefte. De dood krijgt haar plaats in het dagelijkse leven. Wie zijn wij zonder onze dierbare overledenen? ‘Rituelen geven nabestaanden de kans om hun herinneringen om te zetten naar een nieuwe betekenis van de overledene. Verbindende rituelen werken helend. Allerzielen Alom vindt steeds meer plaats in Nederland. Door samenwerking kan het nog meer ontwikkelen. Met de kunst als symbooltaal wordt de zelfredzaamheid van de gemeenschap ondersteund. Door dit te delen met elkaar creëren we in Nederland een cultureel erfgoed voor de toekomst.’

Jacobine Geel
Theologe, televisiepresentatrice en columniste. Voor de NCRV presenteert zij iedere maandag het programma ’Schepper & Co’ en besteedde vlak na Allerzielen een uitzending over moderne rituelen waarin speciale aandacht werd besteed aan Allerzielen Alom. Jacobine Geel zat in de jury van de Yarden prijs die aan Allerzielen Alom werd toegekend.

Uit het juryrapport van de Yarden prijs: ‘Een waardevol en bijzonder project. Hoewel “Allerzielen” een traditioneel levensbeschouwelijke associatie kan oproepen, is het een uitnodigende manier om oude tradities en rouwrituelen in te passen in ons moderne leven, ongeacht de geloofsovertuiging. De behoefte aan herdenken is groot. Met dit project snijdt het mes aan twee kanten; persoonlijk leed wordt erdoor verzacht en daarmee de verliesverwerking gestimuleerd. Anderzijds draagt het bij aan het doorbreken van het taboe dat nog altijd om ‘de dood’ hangt. De steeds weer originele invulling, de brede (landelijke) toepasbaarheid en het enthousiasme waarmee Allerzielen Alom wordt ontvangen, spreekt de jury zeer aan.

Dr. L.H.M. (Wies) van Moorsel
Kunsthistorica, freelance publiciste, bestuurslid van Stichting Josine de Bruyn Kops. Doceerde tot 1997 kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, faculteit geesteswetenschappen.

‘Wat mij aanspreekt in Allerzielen Alom is de directe betrokkenheid van het publiek. Ik hecht veel belang aan geëngageerde kunst. Van Allerzielen Alom gaat ook een sterke visuele werking uit. De ‘schoonheid’ heeft een transcendente werking, het stijgt boven het materiele uit.‘

Prof. dr. G.W.J. (Gerard) Rooijakkers
Gerard Rooijakkers (1962) is bijzonder hoogleraar in de Nederlandse etnologie aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Deze leerstoel is verbonden aan het Meertens Instituut. Promoveerde in 1994 op een onderzoek naar historische volkscultuur in Noord-Brabant. Hij publiceerde over religieuze volkscultuur, visuele cultuur, feest en ritueel, volksrechtspleging, materiële cultuur en museologie.

Wat ik in Allerzielen Alom van belang acht zijn de rituele creativiteit, het vormgeven aan de herinnering en het vieren van de nagedachtenis met daarbij de rol van de Genius Loci van de begraafplaatsen. Deze plekken dragen de sporen van de mensen die ons zijn voorgegaan. Deze plekken krijgen zo weer een nieuwe betekenis in onze samenleving.’

Drs. J.R. H. (Ko ) Schuurmans
Ko Schuurmans is liturgist van het Bisdom Haarlem. Hij (1947) studeerde sociografie en theologie. Hij werkte in het voortgezet onderwijs, het basispastoraat en is verbonden aan de Pastorale Dienstverlening van het RK bisdom van Haarlem – Amsterdam als liturgist en coördinator. Hij schoolt vrijwilligers en (a.s.) pastores (bij) op het gebied van rituelen en liturgie.

‘Ontwikkelingen rond nieuwe en zich vernieuwende afscheidsrituelen in onze samenleving vormen een uitdaging voor de christelijke kerken in het bijzonder de Rooms Katholieke Kerk die op dat gebied veel in huis heeft. Dat betekent echter niet dat je je als werker in die kerk moet gedragen alsof je de wijsheid in pacht hebt. Je moet de tekenen van de tijd willen verstaan! Na een periode van verdamping van rituelen bevinden we ons nu in een periode van rituelen in overvloed. We kunnen als mensen blijkbaar toch niet zonder. Het is dus van belang om positief te staan tegenover nieuwe initiatieven op het gebied van afscheidsrituelen zoals Allerzielen Alom er een is. Rituelen zijn er immers tot heil en genezing van velen!’

Gijsje Teunissen
CHARON uitvaartbegeleiding. Uitvaartbegeleidster en ritueelbegeleidster, in 2007 ritueelbegeleidster van het jaar.

‘Vanaf 2005 volg ik jullie met groot enthousiasme. De avonden van Allerzielen Alom heb ik met verwondering bezocht en mijn families heb ik vaak enthousiast kunnen maken om mee te doen. Het is geweldig wat jij in Nederland teweeg heb gebracht! En de Yarden-prijs is meer dan verdiend. Ik voel mij zeer verwant met jouw ideeën. Het vieren van het ‘geleefde leven’ op de voorgrond. In het begin vonden mensen Allerzielen Alom vreemd net als mijn benadering van een afscheidsviering, Maar nu zien, voelen en beleven zij wat het met hun doet. Mensen moeten wennen aan een andere benadering van de dood… en dat gebeurd gelukkig door initiatieven als Allerzielen Alom.’

Prof. dr. H.J.M. (Eric) Vernbrux
Hoogleraar antropologie van de religie. Verbonden aan de faculteit der Religiewetenschappen. Onderzoek: ‘Refiguring death rites’ . Venbrux onderzoekt hoe mensen in uiteenlopende culturen en religies omgaan met de dood.

‘Binnen ons onderzoek ‘Refiguring death rites’ hebben wij enquêtes afgenomen bij bezoekers van Allerzielen Alom. Uit het onderzoek naar Allerzielen Alom blijkt o.a. dat er een grote behoefte bestaat bij mensen die geen kerkelijke binding hebben en een persoonlijke religiositeit bezigen. Het publiek maken van persoonlijke herinneringen wordt een bindende factor. Allerzielen Alom als moderne kunst met een sterk maatschappelijke inslag heeft grote impact. In het project dient kunst voor het vormgeven van nieuwe rituelen, geïnspireerd door mondiale religieuze tradities. Het biedt daarmee inzicht in de wijze waarop spiritualiteit en religiositeit transformeren in een globaliserende en veelkleurige samenleving.’